طرح تکریم از منظر امامان


در آموزه‌های دینی ما به این موضوع اهمیت بسیار داده شده است، قرآن کریم از انسان‌های باایمان و نیکوکار به عنوان «بهترین مخلوقات عالم» یاد می‌کند و می‌فرماید: «ان الذین آمنوا و عملوا الصالحات اولئک هم خیر البریه» همانا کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، بهترین مخلوقاتند.
وجود مبارک پیامبر اسلام حضرت محمد(ص) از نظر «حسن خلق» در چنان درجه اعلایی قرار دارد که قرآن کریم درباره ایشان می‌فرماید: «انک لعلی خلق عظیم» و تو (ای پیامبر) بر قله اخلاق و کرامت قرار داری. (سوره قلم، آیه ۴)
قرآن کریم در جای دیگر اخلاق نیکوی رسول اکرم(ص) را سبب استحکام حکومت و جذب مردم دانسته و می‌فرماید: «فبما رحمة من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک» در پرتو رحمت و لطف پروردگار، تو با مردم مهربان شدی در حالی که اگر خشن و تندخو و سنگدل بودی از اطراف تو پراکنده می‌شدند». (آل عمران ـ آیه ۱۵۹)
قرآن مجید در آیه ۲ سوره زمر، پیامبر اکرم(ص) را به اخلاص در دین فرمان می‌دهد «انا انزلنا الیک الکتاب بالحق فاعبدالله مخلصا له الدین» ما این کتاب را بر تو به حق فرستادیم پس خدای را پرستش کن در حالیکه دین را برای او خالص گردانیده باشی. امیرمؤمنان حضرت علی(ع) در نامه ۶۲ در نهج‌البلاغه به مصریان که به همراه مالک اشتر فرستاد، هنگامی که او را به حکومت آن سرزمین گمارد، چنین هشدار داده است: «من بیم آن دارم که نابخردان و نابکاران زمام امور این ملت را به دست آرند و مال خدا را دست به دست گردانند و بندگان او را بردگان خود گیرند و با صالحان به دشمنی برخیزند و فاسقان را حزب خود قرار دهند.»حضرت امیر(ع) در خطبه ۱۷۲ نهج‌البلاغه می‌فرمایند: «ای مردم همانا سزاوارترین مردم به این امر (خلافت و زمامداری) کسی است که تواناترین آنها بر اجرای امور و داناترین به فرمان خداوند در فهم مسائل باشد.» در مورد سعه صدر، حضرت علی(ع) آن را ابزار حکومت می‌دانند:
«آله الرئاسه سعه الصدر» ابزار ریاست سعه صدر است.

امیر مؤمنان(ع) در نامه به مالک اشتر، یکی از شرایط واگذاری مسئولیت‌ها را «کفایت» می‌دانند و می‌فرمایند: «ای مالک در بکارگیری کارمندان و کارگزارانی که باید زیر نظر تو کار کنند هیچ گونه واسطه و شفاعتی را نپذیر مگر شفاعت «کفایت» و امانت را.

ایشان درباره فروتنی در نامه‌ای که به یکی از والیان خود نوشته، چنین فرموده است: «در برابر رعیّت فروتن باش» حضرت امیر(ع) درباره گشاده‌رویی مسئولین در نامه ۴۶ به یکی از کارگزاران سیاسی خود چنین بیان داشته‌اند: «پر و بالت را برابر رعیت بگستران، با مردم گشاده‌روی و فروتن باش و در نگاه و اشارة چشم، در سلام کردن و اشاره کردن با همگان یکسان باش تا زورمندان در ستم تو طمع نکنند و ناتوانان از عدالت تو مأیوس نگردند.»

در مورد پرهیز از سوءاستفاده از مقام، زمانی که یکی از کارگزاران آن حضرت دست تعدی به اموال مردم گشود، امام(ع) طی نامه‌ای به او نوشت:«پس، از خدا بترس و اموال این مردم را به آنان بازگردان که اگر این کار را نکنی و خدا تو را در اختیار من قرار دهد وظیفه‌ام را در برابر خدا نسبت به تو انجام خواهم داد و با این شمشیرم که هیچ کس را با آن نزدم مگر اینکه داخل جهنم شد، بر تو خواهم زد.»

با این حال، اینکه مسئولان باید چطور با ارباب رجوع رفتار کنند؟ چه امور حقوق شهروندی ارباب رجوع به حساب می‌آید؟ امری ثانوی است. مقدمتاً باید پایه‌های این حقوق را ایجاد کرد و اصول را بر آن پایه‌ها استوار نمود. چرا که تقریباً همه می‌دانند که خوش رفتاری چیست؟ پاسخگو بودن چیست؟ مسئول بودن چیست؟ و اصولاً حق چیست؟ چرا که ذات انسان این امور را طبیعتاً می‌یابد. البته شایسته است که این اصول با عنایت به آموزه‌های دینی اسلام روشن و مدون شود.
تاریخ آخرین بروزرسانی   :  1393-6-10 8:40        برو بالای صفحه نسخه قابل چاپ